Είχε προηγηθεί η υπ’ αρ. 4016/17.12.2001 Απόφαση υπουργού Πολιτισμού (ΦΕΚ Β’ 1680) με την οποία το «θανατονήσι» Γυάρος χαρακτηρίστηκε «ιστορικός τόπος που χρειάζεται ειδική κρατική προστασία (…) διότι αποτελεί σημαντικό χώρο ιστορικής μνήμης που έχει αναπόσπαστα συνδεθεί με την ιστορία της νεώτερης Ελλάδας. Αποτελεί ζωντανή μαρτυρία των αγώνων του ελληνικού λαού για ελευθερία και δημοκρατία, σύμβολο καταδίκης των βασανιστηρίων και του περιορισμού των δημοκρατικών ελευθεριών».
Στην ίδια απόφαση χαρακτηρίστηκαν «ιστορικά διατηρητέα μνημεία το κτίριο των φυλακών καθώς και όλα τα κτίρια, εγκαταστάσεις και κατασκευές, διότι αποτελούν στο σύνολό τους χώρο μνήμης, σύμβολα ελευθερίας και τεκμήρια μιας εποχής που σημάδεψε την ιστορία της νεώτερης Ελλάδας».
Απουσίαζε επίσης κάθε συγκεκριμένο μέτρο για την οφειλόμενη, δήθεν, «ειδική κρατική προστασία» του. Με αποτέλεσμα στη συνέχεια, διά χειρός υπουργού Πολιτισμού και Τουρισμού, να συρρικνωθεί δραστικά ο «ιστορικός τόπος της νήσου Γυάρου» με την υπ’ αρ. 58658/15.6.11 Απόφαση (ΦΕΚ ΑΑΠ 182) και με την οριοθέτηση ως τέτοιου της περιοχής των 5 όρμων, όπου οι φυλακές και τα συναφή κτίρια. Και όλα αυτά με τον ανυπόστατο ισχυρισμό ότι έτσι «προστατεύεται αποτελεσματικά ο σημαντικός (σ.σ. πλην κατακρεουργημένος) χώρος ιστορικής μνήμης με τα υπάρχοντα σε αυτόν μνημεία».
Τώρα με το υπόψη ΠΔ η κυβέρνηση της ΝΔ επιχειρεί να ολοκληρώσει τον ιστορικό θάνατο της Γυάρου, μετατρέποντάς τη από «σημαντικό χώρο ιστορικής μνήμης που έχει αναπόσπαστα συνδεθεί με την ιστορία της νεώτερης Ελλάδας» σε τουριστικό αξιοθέατο, πολλά υποσχόμενο για νέες επικερδείς επενδύσεις του κεφαλαίου. Αλλωστε η περιοχή που καλύπτει το ΠΔ δεν περιλαμβάνει μόνο τη νήσο Γυάρο, αλλά και μια ευρύτερη θαλάσσια ζώνη. Η ενιαία αυτή περιοχή έχει ενταχθεί στο δίκτυο Natura 2000, χαρακτηρισμένη με την ΚΥΑ 50743/2017 ως «Τόπος Ενωσιακής Σημασίας» και ως «Ζώνη Ειδικής Προστασίας».
Πρόκειται για Ειδική Ζώνη Διατήρησης (ΕΖΔ) με κωδικό «GR4220033», στοιχείο όμως που όχι μόνο δεν αποτρέπει την εμπορευματοποίησή της αλλά την ενισχύει στο πλαίσιο του φυσιολατρικού, εν ολίγοις και πολιτιστικού τουρισμού. Και, σε κάθε περίπτωση, χωρίς να αποκλείει τη χωροθέτηση και άλλων εγκαταστάσεων, ενεργειακών (ΑΠΕ) και μη.
«1. Σε όλες τις Ζώνες της Προστατευόμενης Περιοχής νήσου Γυάρου επιτρέπονται, εκτός από την εκτέλεση έργων και την άσκηση δραστηριοτήτων που περιλαμβάνονται στις ειδικές κατηγορίες χρήσεων κάθε ζώνης κατά το άρθρο 4, και τα εξής:
«α) Εργα η πραγματοποίηση των οποίων επιβάλλεται για επιτακτικούς λόγους σημαντικού δημοσίου συμφέροντος σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 10 του ν. 4014/2011».
Σημειώνεται ότι στην υπόψη παρ. 4 ορίζεται ρητά ότι περιλαμβάνονται και έργα για λόγους «κοινωνικής ή οικονομικής φύσεως». Δηλαδή τα πάντα υπό τη σκέπη των ενωσιακών κατευθύνσεων και οδηγιών, στις οποίες ως πρώτιστο «δημόσιο συμφέρον» ανάγονται τα κέρδη του κεφαλαίου. Στα έργα αυτά περιλαμβάνονται και τα ήδη αδειοδοτημένα χερσαία συγκροτήματα των ανεμογεννητριών, καθώς και τα υπεράκτια αιολικά πάρκα (ΥΑΠ). Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) του «Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων» (Νοέμβρης 2023) προβλέπει 3 ΥΑΠ να ζώνουν τη Γυάρο, τα 2 από τα οποία σε απόσταση μόλις 1.852 μ. από την ακτογραμμή του νησιού.
Για τη Γυάρο, ένα ακόμη μετερίζι αγώνα 15.000 κομμουνιστών και συναγωνιστών τους στα «πέτρινα χρόνια», με «φόρο ζωής» μια εκατοντάδα ηρώων της εργατικής τάξης, του λαού.
Για τη Γυάρο, με προσκλητήριο φάρο το επιβλητικό μνημείο «Ρωγμή», που έστησε το ΚΚΕ, τιμώντας και έμπρακτα τους αγώνες των αλύγιστων παιδιών του, παιδιών της εργατικής τάξης, του λαού, συμβολική ρωγμή στο σάπιο καπιταλιστικό σύστημα της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο, η απόσυρση του ΠΔ είναι το ελάχιστο που πρέπει άμεσα να γίνει.
Οι δυνάμεις του ΚΚΕ είναι μπροστά στον αγώνα για:
- Να ξανακηρυχθεί συνολικά η Γυάρος, χωρίς αστερίσκους, ιστορικός τόπος επισκέψιμος στους μνημειακούς και άλλους χώρους του, συναφείς με την ανεξίτηλη ιστορική του κληρονομιά.
- Να αποτελέσει η Γυάρος – μαζί και οι νησίδες της και οι θαλάσσιες ζώνες της – μια ενιαία ζώνη προστασίας και οι επιτρεπόμενες παρεμβάσεις να αφορούν αποκλειστικά και μόνο την ανάδειξη του ιστορικού και τη διατήρηση του περιβαλλοντικού της χαρακτήρα.
- Να δοθεί άμεσα γενναία κρατική χρηματοδότηση για να προχωρήσουν η αποκατάσταση των ιστορικών κτιρίων και η δημιουργία ήπιων υποδομών, για να καταστεί το νησί επισκέψιμο στο πλαίσιο του ιστορικού του χαρακτήρα.
- Να αναβαθμιστούν οι μικρής κλίμακας λιμενικές υποδομές μόνο για την πρόσβαση ημερήσιων επισκεπτών στις ιστορικές περιοχές (φυλακές κ.λπ.) στο νησί και εργαζόμενων με αντικείμενο όπως καταγράφεται στην ενότητα αυτή, αποκλειόμενης κάθε άλλης δυνατότητας λιμενικής χρήσης.
- Να αποκλειστεί κάθε διαδικασία για την τοποθέτηση ανεμογεννητριών στη χερσαία περιοχή της Γυάρου και των νησίδων της, αρχίζοντας από αυτές για τις οποίες έχουν εκδοθεί άδειες παραγωγού, με την άμεση ανάκλησή τους, και να παύσει κάθε περαιτέρω αδειοδοτική διαδικασία. Να απομακρυνθούν όσοι ανεμολογικοί ιστοί έχουν τυχόν τοποθετηθεί για τη συλλογή μετεωρολογικών δεδομένων με προοπτική την εγκατάσταση ανεμογεννητριών στο νησί.
- Να απαγορευτεί η ανάπτυξη υπεράκτιων αιολικών πάρκων σε όλες τις επάλληλες προστατευόμενες θαλάσσιες ζώνες που περικλείουν τη Γυάρο, καθώς και η κατασκευή, στη χερσαία περιοχή του νησιού και των νησίδων του, τυχόν συνοδών έργων. Το ίδιο και για κάθε άλλη εγκατάσταση, απορρίπτοντας την προσχηματική επίκληση «λόγων δημόσιου συμφέροντος».
- Να υλοποιηθούν ήπια δίκτυα υποδομής, που θα αφορούν αποκλειστικά την εξυπηρέτηση σκοπών ανάδειξης και συντήρησης του ιστορικού χαρακτήρα του νησιού και διατήρησης της υψηλής οικολογικής του αξίας, με παρεμβάσεις απόλυτα απαραίτητες και μικρής κλίμακας.
- Η Ειδική Χρήση (1) Κατοικίας να περιοριστεί σε κατάλληλη, μικρή, ενιαία έκταση και αποκλειστικά προς εξυπηρέτηση της στέγασης προσωπικού φύλαξης και συντήρησης των Μνημείων, καθώς και διατήρησης, σύμφωνα με τα παραπάνω, της οικολογικής αξίας της όλης προστατευόμενης περιοχής.