Εισήγηση της ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ στη συνεδρίαση της Αντιπροσωπείας του ΤΕΕ (10-11/5/2025)
Οι Υπηρεσίες Δόμησης με την πολιτική που εφαρμόστηκε διαχρονικά από όλες τις κυβερνήσεις ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ και κυρίως με την μεταφορά αυτών, με τον Καλλικράτη, απ’ τις Νομαρχίες στους Δήμους χωρίς κριτήρια και χωρίς καμία προδιαγραφή (μεταφορά προσωπικού, υλικού, Μηχανογράφησης, αρχείου, κλπ,) είχε ως αποτέλεσμα τη συρρίκνωσή τους, τη διόγκωση των προβλημάτων που ήδη υπήρχαν, με κορυφαίο αυτό της υποστελέχωσης. Ταυτόχρονα, το τελευταίο διάστημα έχει προστεθεί η διαμάχη κυβέρνησης- δημάρχων για τον ΝΟΚ και τα μπόνους (μετά από 20 χρόνια εφαρμογής του), οι περιορισμοί στη δόμηση των οικισμών αλλά και τα φαινόμενα διαφθοράς και διαπλοκής στις ΥΔΟΜ. Φαινόμενα, τα οποία αναπτύσσονται όταν υπάρχει το κατάλληλο υπόβαθρο:
α) μεγάλα επιχειρηματικά συμφέροντα που στα πλαίσια του σκληρού ανταγωνισμού μεταξύ τους θέλουν τις διαδικασίες στα μέτρα τους
β) υπηρεσίες με τεράστιες ελλείψεις σε προσωπικό που οδηγεί σε συσσώρευση εκκρεμών υποθέσεων και καθυστερήσεις γ) νομοθετικό πλαίσιο που δημιουργεί μία χαοτική κατάσταση και αφήνει όλο και περισσότερο πεδίο στους ιδιώτες
δ) απαξιωμένοι ελεγκτικοί μηχανισμοί που δε μπορούν να διασφαλίσουν τη στοιχειώδη τήρηση των πολεοδομικών κανόνων, των κανόνων υγείας και ασφάλειας
ε) φορείς «πλασιέ» των εκάστοτε κυβερνητικών αντιλαϊκών πολιτικών.
- Οι αρμοδιότητες και το αντικείμενο των υπηρεσιών τα τελευταία χρόνια, έχει αυξηθεί, παρ’ όλες τις προσπάθειες να αποδειχθεί το αντίθετο.
- Οι τακτοποιήσεις των αυθαιρέτων φυσικά και δεν έβαλαν καμία «κόκκινη γραμμή» στην αυθαίρετη δόμηση. Αποτελούν ακόμη ένα εισπρακτικό μηχανισμό του κράτους με τον οποίο, στην πράξη, νομιμοποιούνται πρακτικές αυθαιρεσίας.
- Οι ελεγκτές δόμησης δε περιόρισαν ούτε τις αυθαιρεσίες, ούτε τις καταγγελίες.
- Η «αυτόματη» διαδικασία έκδοσης των οικοδομικών αδειών δεν μείωσε ούτε τις καθυστερήσεις ούτε τις παραβάσεις.
- Η πολυνομοθεσία χαρακτηρίζεται, ταυτόχρονα, από αοριστία ώστε να υπάρχουν δυνατότητες «πολλών ερμηνειών». Την τελευταία δεκαετία έχουν εκδοθεί πάνω από 10 νόμοι που τροποποιούν την πολεοδομική νομοθεσία. Αν συνυπολογιστούν εκείνοι που αφορούν το περιβάλλον (δασικά κλπ.) είναι πάνω από 20. Βρίσκονται όλοι στην ίδια κατεύθυνση που είναι η παράδοση των αρμοδιοτήτων στους ιδιώτες και η διευκόλυνση των επιχειρηματικών συμφερόντων, σε βάρος του περιβάλλοντος, των δασών και των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, της υγείας και της ποιότητας ζωής των λαϊκών στρωμάτων.
Ταυτόχρονα παρ’ όλες τις σύγχρονες τεχνολογικές δυνατότητες, δεν υπήρξε καμία μέριμνα για την ψηφιοποίηση και διάσωση του μεγάλου όγκου αρχείου των πολεοδομιών, παρά μόνο πώς θα εξασφαλιστούν εκατομμύρια σε αναδόχους.
Η όλη συζήτηση περιορίζεται στο αν οι ΥΔΟΜ πρέπει να λειτουργούν υπό την εποπτεία του Υπουργείου ή των Περιφερειών ή των Δήμων, στη σύσταση ή μη των Τοπικών Παρατηρητηρίων -Ελέγχου Δόμησης, (που προέβλεπε ο ν.4495/2017 και δεν έχουν υλοποιηθεί) και όχι στο ότι για να λειτουργήσουν απαιτούνται πολλαπλάσιοι Μηχανικοί από αυτούς που υπηρετούν, σήμερα, στις ΥΔΟΜ.
Στην πραγματικότητα αυτό που υλοποιείται όλα αυτά τα χρόνια είναι η κατάργηση των ΥΔΟΜ αφού οι υποστελεχωμένες υπηρεσίες ουσιαστικά δεν λειτουργούν, ενώ ταυτόχρονα παρουσιάζεται ως λύση η ανάθεση σε ιδιώτες (ελεγκτές δόμησης, αναπτυξιακοί οργανισμοί κλπ), που και πάλι όμως η πραγματικότητα αποδεικνύει ότι δεν έχουν τη δυνατότητα να επιτελέσουν το ρόλο του ελέγχου του δομημένου περιβάλλοντος. Η τελευταία νομοθετική ρύθμιση για την πρόσληψη μηχανικών στις ΥΔΟΜ με σχέση εργασίας Ιδιωτικού Δικαίου Ορισμένου Χρόνου καταργεί στην πράξη τη σταθερή εργασία των εργαζόμενων στο Δημόσιο και δημιουργεί νέα προβλήματα ως προς τον ουσιαστικό έλεγχο τήρησης της Πολεοδομικής Νομοθεσίας.
Η αποδυνάμωση, συρρίκνωση και διάλυση των ΥΔΟΜ δεν προέκυψε τυχαία. Είναι αποτέλεσμα της πολιτικής που εφάρμοσαν όλες οι κυβερνήσεις, που θυσιάζει τις ζωές του λαού για τα κέρδη των τουριστικών, κατασκευαστικών και τραπεζικών ομίλων, στις κατευθύνσεις της ΕΕ, με οικοδομικές άδειες χωρίς ουσιαστικό έλεγχο, χωρίς πρόβλεψη αναγκαίων υποδομών και κοινοχρήστων χώρων, χωρίς την προστασία του ιστορικού τοπίου και του φυσικού περιβάλλοντος, με αποσπασματικό πολεοδομικό σχεδιασμό, με διατάξεις των μπόνους για μεγιστοποίηση της εκμετάλλευσης της γης και με επιπτώσεις στην αύξηση της τιμής της κατοικίας και της γης.
Οι εκάστοτε ηγεσίες του ΤΕΕ είναι συνένοχες σε όλη αυτήν την πορεία. Το ΤΕΕ ανέλαβε τη δημιουργία των προγραμμάτων για την τακτοποίηση αυθαιρέτων, τα μητρώα ελεγκτών δόμησης, την έκδοση οικοδομικών αδειών, την ηλεκτρονική ταυτότητα κ.α. με απώτερο στόχο όχι τη δημιουργία εφαρμογών που θα μπορούσαν να ρυθμίσουν το πολεοδομικό χάος της χώρας ή τις χρήσεις γης με σχεδιασμό για το συμφέρον της λαϊκής πλειοψηφίας. Βεβαίως ούτε διευκόλυνε τη δουλειά των ελευθέρων επαγγελματιών αντίθετα δημιούργησε γραφειοκρατικό χάος, που οδήγησε στη συρρίκνωση των μικρών επαγγελματιών προς όφελος των τεχνικών μελετητικών εταιρειών.
Η διαιώνιση και επιδείνωση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν όλες οι ΥΔΟΜ, παγιώνει μία κατάσταση αδυναμίας πραγματικής και ουσιαστικής λειτουργίας τους, σε βάρος του δομημένου περιβάλλοντος και των λαϊκών συμφερόντων. Η μεταφορά νευραλγικών αρμοδιοτήτων του κράτους σε ιδιώτες, είναι αυτονόητο ότι θα επιδεινώσει ακόμα περισσότερο την ήδη ελλιπή προστασία που το κράτος παρέχει. Η κατάσταση αυτή είναι προφανές ότι ευνοεί όσους παρανομούν, αδιαφορώντας για το περιβάλλον, το οποίο συνειδητά θυσιάζουν στο βωμό των υπέρογκων κερδών τους. Το κράτος συνειδητά αδυνατεί να προστατεύσει το περιβάλλον από τις αυθαιρεσίες, τις παράνομες και αντιαισθητικές κατασκευές, να διασφαλίσει ασφαλείς αντισεισμικές υποδομές για όλους. Είναι φανερό ότι με το υπάρχον νομικό πλαίσιο, όπως έχει διαμορφωθεί, που ευνοεί την απαξίωση νευραλγικών δημοσίων υπηρεσιών, όπως είναι και οι Υ.ΔΟΜ. η προστασία του δομημένου περιβάλλοντος τίθεται σε κίνδυνο.
Απαιτούμε:
- Επαρκή στελέχωση των ΥΔΟΜ με μηχανικούς ΠΕ και ΤΕ όλων των απαιτούμενων ειδικοτήτων καθώς και με το αναγκαίο προσωπικό όλων των εμπλεκομένων κλάδων, λαμβάνοντας υπόψη την πραγματικότητα όπως γεωγραφία της περιοχής (νησιωτικότητα – ορεινές και δασικές εκτάσεις), έκταση χωρικής αρμοδιότητας, πλήθος αιτημάτων, κλπ
- Αυξήσεις στις αποδοχές του προσωπικού, σύμφωνα με τις διεκδικήσεις μας (Αυξήσεις 20% στους μισθούς και τις συντάξεις. Αναπλήρωση όλων των απωλειών στο εισόδημα και στα άλλα δικαιώματά μας. Επαναφορά του 13ου και 14ου μισθού. Ξεπάγωμα της διετίας 2016 – Ξεπάγωμα των μισθολογικών κλιμακίων 2016 – 2017, Πλήρης μισθολογική και βαθμολογική αναγνώριση όλης της προϋπηρεσίας εκτός δημόσιου τομέα.)
- Άμεσα, νέες και επαρκείς σε αριθμό προσλήψεις μηχανικών ΠΕ και ΤΕ, όλων των ειδικοτήτων καθώς και του λοιπού αναγκαίου προσωπικού όλων των εμπλεκομένων κλάδων, με μόνιμες και σταθερές σχέσεις εργασίας
- Εξοπλισμό των Υπηρεσιών Δόμησης με σύγχρονα μέσα και εργαλεία για την αποτελεσματικότερη και αποδοτικότερη εργασία τους. Υπολογιστές, εκτυπωτές, σαρωτές, οθόνες, συνδέσεις στο διαδίκτυο, το απαραίτητο λογισμικό και ότι άλλο απαιτείται.
- Κατάργηση του νομοθετικού πλαισίου που επιτρέπει τις προσωρινές και νομικά επισφαλείς ή αμφισβητούμενες λύσεις ανάθεσης καθηκόντων Δημόσιας Αρχής σε Συμβασιούχους Έργου, ή στην ΕΕΤΑΑ ή στους Αναπτυξιακούς Οργανισμούς με τις οποίες θα δημιουργηθούν τεράστια θέματα νομιμότητας με τις εκδοθείσες Διοικητικές Πράξεις (οικοδομική άδεια, έκθεση επικινδύνου, έκθεση αυτοψίας αυθαίρετης κατασκευής, κλπ).
- Καμιά ιδιωτικοποίηση υπηρεσιώνκαι εκχώρηση αρμοδιοτήτων στον ιδιωτικό τομέα, κανένας αναπτυξιακός οργανισμός.
- Επανεξέταση των Επιπέδων της λειτουργίας των ΥΔΟΜ από τους Δήμους σε συνάρτηση με τη λειτουργία των Παρατηρητηρίων Δόμησης.
- Κωδικοποίηση και απλοποίηση της πολεοδομικής Νομοθεσίας, ώστε να καταστεί προσβάσιμη σε όλους.
- Νομική Υποστήριξη σε κάθε ΥΔΟΜ από εξειδικευμένους Νομικούς καθώς και Νομική Κάλυψη των υπαλλήλων σε οποιοδήποτε είδος δικαστικής διένεξης (ποινικής, αστικής κλπ.) εφόσον αυτή ανάγεται στα πλαίσια της άσκησης των καθηκόντων τους στις ΥΔΟΜ.